مریم میرزاخانی، پروفسور و نابغه‌ی ایرانی دنیای ریاضیات، استاد دانشگاه‌های پرینستون و استنفورد بود که در سال ۱۳۹۳ موفق به کسب مدال طلای فیلدز شد

مریم میرزاخانی در ۱۳ اردیبهشت ۱۳۵۶ در تهران متولد شد. پدرش، احمد میرزاخانی، مهندس الکترونیک و رئیس هیئت‌مدیره‌ی سازمان آموزشی نیکوکاری رعد بود. میرزاخانی، پس از اتمام دوره‌ی دبستان خود، وارد مدرسه‌ی فرزانگان تهران (استعدادهای درخشان - سمپاد) شد و دوره‌‌ی دبیرستان خود را نیز در همین مدرسه به پایان برد.

مریم میرزاخانی در دوران کودکی بیش از آنکه به ریاضیات بیاندیشد، رؤیای نویسنده‌شدن را در سر می‌پروراند. هیجان‌انگیزترین سرگرمی‌ او خواندن رمان‌های مختلف بود. مریم میرزاخوانی سه خواهر و برادر هم داشت و والدین‌شان بیشتر از آنکه آن‌ها را به خاطر درس تحت‌فشار بگذارند، آرزو داشتند تا وارد عرصه‌هایی باارزش و رضایت‌بخش شوند. برادر بزرگ مریم میرزاخانی، کسی بود که عشق به دروس ریاضی و علوم را در او بیدار کرد.

با اتمام دوره‌ی دبستان، جنگ ایران هم به پایان رسیده و بدین ترتیب فضای آموزشی آرام‌تری نیز بر کشور حاکم شده بود. مریم میرزاخانی در نخستین هفته‌ از دوره‌ی دبیرستان با رؤیا بهشتی آشنا شد و دوستی آن‌ها تا سال‌ها بعد ادامه پیدا کرد. میرزاخانی، همواره رؤیا بهشتی را دوستی خوب می‌دانست؛ دوستی که به او کمک می‌کرد تا انگیزه‌هایش را حفظ کند.

دبیرستانی که مریم میرزاخانی در آن تحصیل کرده است، نزدیک به چندین کتاب‌فروشی واقع‌شده بود؛ از این رو یکی از بزرگ‌ترین لذت‌های میرزاخانی و دوست صمیمی او، پرسه زدن در کتاب‌فروشی‌ها بعد از مدرسه و خرید کتاب‌هایی بود که به‌صورت اتفاقی به آن‌ها برمی‌خوردند. مریم میرزاخانی، بعدها مدیر دبیرستان خود را به‌عنوان یکی از اثرگذارترین افراد در موفقیت‌های خود ذکر کرد؛ چرا که او تمام تلاشش را می‌کرد تا دانش آموزان مدرسه، از همان امکانات و فرصت‌هایی برخوردار باشند که پسران بودند.

مدال طلای المپیاد ریاضی

مریم میرزاخانی در سال سوم دبیرستان (۱۳۷۳) پس از دریافت مدال طلای المپیاد ریاضی کشوری، با کسب ۴۱ امتیاز مدال طلای المپیاد جهانی ریاضی هنگ‌کنگ را از آن خود کرد و یک سال بعد، توانست با کسب ۴۲ امتیاز یعنی نمره‌ی کامل، بار دیگر مدال طلای المپیاد جهانی ریاضی را که این بار در کشور کانادا برگزار می‌شد، از آن خود کند. به‌ این‌ ترتیب او نخستین دختری بود که توانست مدال طلای المپیاد جهانی ریاضی را از آن خود کند و نخستین فردی بود که در المپیاد نمره‌ی کامل را دریافت کرد.

در اسفند سال ۱۳۷۶، اتوبوسی که حامل دانشجویان ریاضی شرکت‌کننده در بیست و دومین دوره‌ی مسابقات ریاضی دانشجویی اهواز بود، در راه برگشت به تهران، به دره سقوط کرد. در این حادثه شش تن از استعدادهای درخشان ریاضی ایران جان خود را از دست دادند که آرمان بهرامیان و رضا صادقی، دیگر مدال‌آوران المپیاد جهانی ریاضی بین آنان بودند. مریم میرزاخانی از جمله دانشجویانی بود که از این حادثه نجات پیدا کرد.

در تیرماه سال ۱۳۹۶، اعلام شد که مریم میرزاخانی به علت سرطان سینه در بیمارستان بستری شده است. او از چهار سال پیش به این بیماری مبتلا بود و این سرطان به مغز استخوان او سرایت کرده بود؛ به همین علت نیز والدینش برای عیادت او به آمریکا رفته بودند. سرانجام در تاریخ ۲۴ تیر سال ۱۳۹۶، مریم میرزاخانی چشم از جهان فروبست.

خبر درگذشت این دانشمند بزرگ ریاضیات در طی یک روز توسط اغلب رسانه‌های بین‌المللی پوشش داده شد. انتشار این خبر در شبکه‌های اجتماعی و واکنش‌های گسترده به این ضایعه‌ی تأثربرانگیز به حدی بود که هشتگ نام مریم میرزاخانی در روز جاری به رتبه‌ی دهم توییتر رسید.

دکتر حسن روحانی، رییس‌جمهور ایران، در پیامی درگذشت مریم میرزاخانی را تسلیت گفت و او را نقطه‌ی عطفی در معرفی همت زنان و جوانان ایرانی دانست. در پیام‌های دیگری نیز محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران؛ محمد فرهادی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری؛ علی‌اکبر صالحی، رئیس کنونی سازمان انرژی اتمی؛ محمود فتوحی، رئیس کنونی دانشگاه صنعتی شریف؛ غلامعلی حداد عادل، رئیس کنونی فرهنگستان زبان و ادب فارسی؛ گری لوئیس، نماینده مقیم سازمان ملل در تهران و فیروز نادری، دانشمند سابق ناسا درگذشت او را تسلیت گفتند.

اتحادیه بین‌المللی انجمن‌های ریاضی جهان با پیشنهاد کمیته زنان انجمن ریاضی ایران، روز تولد این ریاضی‌دان بزرگ در سوم می (۱۳ اردیبهشت) را روزجهانی زن در ریاضیات نام‌گذاری کرد.